ابن فهد حلی
“ابنفهد حلی” عالمی که بیل در دستش مار شد
خبرگزاری فارس: «ابنفهد» روزى در باغ بود که شخصى یهودى وارد شد و گفت: پیغمبرتان گفته عالمان امت من از انبیاى بنىاسرائیل برتر هستند؟ پاسخ داد: آرى! یهودى گفت: نشانه این ادعا چیست؟ موساى کلیم عصا را اژدها مىکرد. شما هم میتوانید؟
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، احمد بن محمد بن فهد اسدى حلى معروف به «ابن فهد حلی»، فقیه، محدث و عارف کامل قرن نهم هجرى در سال 757 هجرى قمری به دنیا آمد.
او یکی از بزرگان علماى امامیه در قرن هشتم و نهم هجرى به شمار میرفت و جامع کمالات ظاهرى، باطنى، علم، عمل و دربردارنده معارف عقلى و نقلى بود.
ابن فهد حلی، غیر از علامه حلی (حسن بن یوسف حلی) و محقق حلی (جعفر بن حسن حلی) است و نباید با این دو عالم بزرگوار اشتباه گرفته شود.
بهترین معرف مقامات باطنى او، آثار و تألیفات باقى مانده از اوست که حکایت از مقامات باطنى و معنوى آن عالم ربانی مىکند.
گر چه «ابن فهد» در علوم مختلف از جمله فقه و تاریخ و کلام و غیر اینها تألیفاتى دارد، اما نام او تداعىکننده عرفان و سیر و سلوک و زهد و تقواست و بیشتر به این صفات شهرت دارد.
مناظره با اهل سنت
ابن فهد در مناظره و بحث، تبحر و توانایى ویژه داشت و با برخى از اهل سنت به ویژه درباره مسئله امامت و رهبرى گفتوگوها و مناظراتی انجام داد و بر بسیاری از علماى مذاهب اهل سنت غلبه یافت.
«ابن فهد» در مناظرهاى که با حضور حاکم عراق و دانشمندان هم مذهب او تشکیل شده بود تمامى ادله آنان را رد کرده و حقانیت تشیع را به اثبات رساند.
حاکم عراق هم که تحت تأثیر براهین محکم «ابن فهد» قرار گرفته بود مذهب خویش را تغییر داد و به جمع دوستداران اهل بیت پیامبر صلى الله علیهم اجمعین پیوست و خطبه خویش را به نام امیرالمؤمنین علی علیهالسلام و اولاد پاک و معصومش انشاء کرد و در زمره شیعیان مولا امیر المؤمنین علی علیهالسلام درآمد.
این واقعه را چنین گفتهاند:
در سال 840 قمری در حالى که شیخ کامل حله 84 بهار را پشت سر گذاشته بود از طرف حکمران بغداد میرزا اسپند براى مناظره با علماى اهل سنت به بغداد دعوت شد.
اسپند میرزا پسر قرایوسف از امراى سلطان محمد جلایر بود. او و پدرش دوازده سال بر بغداد و اطراف آن حکومت کردند. اسپند میرزا در سال 836 به حکومت بغداد رسید و در زمان انجام این مناظره چهار سال از ایام زمامدارىاش گذشته بود. مجلس مناظره بر پاشد و ابن فهد و عالمان شیعى در یک طرف و بزرگان اهل سنت در طرف دیگر به بحث نشستند. این مناظرهها به پایان رفت و ابن فهد حلى توانست حقانیت تشیع را به اثبات برساند. بدین ترتیب اسپند میرزا حاکم بغداد مذهب شیعه را اختیار کرده، سکه به نام دوازه امام زد و مذهب شیعه را مذهب رسمى حوزه حکمرانىاش قرار داد.
* کراماتی از ابن فهد حلی
“ابن فهد” روزى در باغ بود که شخصى یهودى وارد شد و گفت: شما مىگویید پیغمبرتان گفته عالمان امت من از انبیاى بنىاسرائیل برترند؟ احمد بن فهد جواب داد. آرى! یهودى گفت: نشانه این ادعا چیست؟ موساى کلیم، عصا را اژدها مىکرد.
در این حال «ابن فهد» نیز بیلى که در دست داشت به زمین انداخت و بىدرنگ مارى مهیب شد! سپس آن را گرفته دوباره به شکل بیل درآمد. یهودى گفت: شما از این نظر در رتبه آنان هستید (نه برتر از آنان)، ابن فهد گفت: براى موسى چنین خطاب آمد: «لاتخف» یعنی نترس! ولى ما نترسیده، آن را مىگیریم.
نقل کردهاند که یکى از علما در خواب چنان دید که مجلسى با شکوه بر پاشده و همه عالمان شیعه در آن جمعاند ولى «ابن فهد» حضور ندارد. در عالم خواب مىپرسد پس ابن فهد کجاست؟ مىگویند او در مجلس انبیا مقام گزیده است!
آن عالم بزرگ مدتى بعد پس از دیدار با «ابن فهد» خوابش را براى وى تعریف مىکند. آنگاه مىپرسد: شما چه کردهاید که خلوتنشین محفل انس گشته و در مجلس پیامبران جاى گرفتهاید؟ “ابن فهد” مىگوید: آنچه مرا بدان مقام رهنمون شد این بود که فقیر بودم و پولى نداشتم تا به آن صدقه داده، نیازمندى را دست گیرم. از همین رو مقام و آبرویم را صدقه دادم و از موقعیت خویش نیازمند را دستگیرى کردم.
وفات ابن فهد حلی
ابن فهد حلى - قدسسره - پس از یک عمر پر برکت و سرشار از تلاش خستگى ناپذیر در راه معشوق و معبود و سیر و سیاحت روحى، در سال 841 هجرى قمری، در حدود سن 84 سالگى در کربلاى معلى، به دیدار معشوق شتافت. قبر شریفش کنار خیمهگاه واقع شده و کراماتی هم از او نقل شده است.
آرامگاه آن مرد نامى از همان ابتدا مورد توجه مؤمنان و عالمان بود. نقل کردهاند آقا سید على طباطبایى از بزرگان علمای شیعه - مؤلف کتاب ریاض المسائل - بر زیارت قبر او مداومت داشته است. اکنون نیز، عام و خاص به زیارت آن مرقد شریف میروند.
کلام بزرگان درباره "ابن فهد حلی"
علامه میرزا علی آقا قاضی
علامه میرزا على آقا قاضى - استاد عرفان علامه طباطبائى و بسیارى دیگر از بزرگان – دربارهاش چنین فرموده است: سه نفر در طول تاریخ عارفان به مقام «تمکن در توحید» رسیدهاند: سید بن طاووس، احمد بن فهد حلى و سید مهدى بحرالعلوم.
علامه سید محمدحسین طباطبایی
علامه حسنزاده آملی مینویسد: مرحوم استاد ما علامه حاج سید محمد حسین طباطبائى، مرحوم سید بحر العلوم و ابن فهد صاحب عدّة الداعى و سید بن طاووس صاحب اقبال را از کمّل مىدانست و مىفرمود: اینها کامل بودند.
